In welke van deze 4 niveaus van bekwaamheid ben je nu?

niveaus-van-bekwaamheid-toni-cuenca-unsplash

Er zijn vier niveaus van bekwaamheid. Je begint bij onbewust onbekwaam. Dan heb je nog niet door, dat je niet bekwaam bent. Via drie stappen groei je vervolgens door naar het hoogste niveau. Daar ben je onbewust bekwaam. Je hoeft er niet over na te denken. Je bent als vanzelfsprekend bekwaam. Om succesvol een volgend niveau van bekwaamheid te kunnen bereiken, is het van belang dat je weet waar je staat. Elk niveau vraagt namelijk een specifieke actie van je. Het is dus goed om je positie te weten, zodat je weet wat je moet doen. Ik licht de vier niveaus toe en laat ze concreet zien bij dialoog en timemanagement.

Leercurve van bekwaamheid

De vier niveaus van bekwaamheid

Je kunt vier niveaus van bekwaamheid onderscheiden:

  • Onbewust onbekwaam: je weet van niets en bent je helemaal niet bewust dat je niet bekwaam bent.
  • Bewust onbekwaam: je weet dat je te kort schiet en wilt daaraan werken.
  • Bewust bekwaam: In normale omstandigheden ben je bekwaam; zodra het moeilijk wordt, dreig je in je oude patroon van onbekwaamheid terug te vallen.
  • Onbewust bekwaam: je hoeft er in het geheel niet over na te denken; je bent als vanzelfsprekend bekwaam.

Als je wat dieper duikt in deze verschillende niveaus van bekwaamheid dan zie je het volgende:

Onbewust onbekwaam

Je blijft zo in je eigen vissenkom rondjes draaien.

Je bent je niet bewust van je eigen onbekwaamheid. Je kunt er gewoon niets aan doen. Het ligt buiten jezelf: aan de omstandigheden, aan anderen. Je bent je er niet van bewust, dat je niet bekwaam bent. Je bent onbewust onbekwaam.

Mensen om je heen hebben dat in de gaten, maar krijgen slecht toegang tot je doordat je alles buiten jezelf ligt. Je blijft zo in je eigen vissenkom rondjes draaien. Zo lang je zo weet te overleven, blijf je vaak in deze positie. Eigenlijk heb je een schok nodig, die je tot andere gedachten brengt. Een vlijmscherpe analyse van iemand, wiens oordeel je serieus neemt.

Bewust onbekwaam

Je bent je bewust van je eigen onbekwaamheid. Je loopt tegen grenzen aan die je niet doorbroken krijgt met meer van hetzelfde. Je wilt aan de slag en hieraan werken. Je bent bewust onbekwaam.

Je leert door enkelvoudige interventies via zelfinstructie en feedback. In de eerste fase leer je je vaardigheden aan. In de tweede fase leer je hoe verschillen in situaties net weer iets anders vragen. Door te reflecteren weet je je geleerde vaardigheden in wisselende situaties toe te passen.

Bewust bekwaam

Je hebt je weg gevonden. Je bent meestal bekwaam en je weet dat ook. Er zijn echter bepaalde triggers die je handelingsverlegen maken. Dan dreig je weer terug te vallen in een eerder patroon. Je realiseert je dat je eigen overtuigingen en patronen je in de weg zitten en tegelijkertijd het aangrijpingspunt zijn voor verdere groei.

Je bent meestal bewust bekwaam. Door triggers word je weer onbekwaam.

Je leert probleemgericht via zelfinstructie en feedback. Je gaat de (vaak weerbarstige) patronen steeds meer onderkennen. Je onderkent en accepteert paradoxen en onzekerheid. Je gaat complexe situaties lezen en handelt ernaar. Je groeit naar onbewust bekwaam.

Onbewust bekwaam

Je weet vrijwel steeds bekwaam. Triggers onderken je tijdig. Je weet deze constructief in te zetten. Dit gaat steeds meer als vanzelf. Je hoeft er niet meer over na te denken. Het lijkt alsof je nooit hebt hoeven ploeteren. Alles klopt met elkaar. Je improviseert en gebruikt je intuïtie.

De vier niveaus zijn overal bruikbaar

Deze niveaus van bekwaamheid kun je toepassen op elke competentie die je van een leider verwacht. Je eigenaarschap, je missie en focus, je timemanagement, je dialoogvaardigheid, je co-creatie, je samenwerking. Het maakt eigenlijk niet uit.

Van debat naar dialoog: de vier niveaus

Stel dat je je wilt toetsen op de mate waarin je in staat bent een dialoog tot stand te brengen. Dan kun je de vier niveaus als volgt typeren.

Onbewust onbekwaam in dialoog

Je ziet debat en conflict als leidende interventie en begrijpt in het geheel niet wat je daardoor laat liggen.

Bewust onbekwaam in dialoog

Maar je bent te snel met je oordeel en hebt onvoldoende aandacht voor wat de ander bezighoudt.

Je wilt graag in contact met anderen verbinden. Maar je bent te snel met je oordeel en hebt onvoldoende aandacht voor wat de ander bezighoudt. Je komt snel met je eigen mening. Je kunt dan goed overtuigen en doordrammen. Je raakt in debat. Je komt daar niet echt uit, hoe graag je dat ook zou willen.

Je positie: bewust onbekwaam
Je verlangen: in dialoog met anderen komen zonder dat je eigen opvatting ondersneeuwt
Je aanpak: enkelvoudige interventies leren via zelfinstructie en feedback

Bewust bekwaam in dialoog

Je weet over het algemeen heel goed een dialoog tot stand te brengen. Je weet wat nodig is en hebt geoefend. Je luistert naar anderen, vraagt door en toetst of je de ander goed begrepen hebt. Je hebt empathie en compassie. Tegelijkertijd weet je wat erbij jezelf leeft en speelt respectvol te benoemen. Je verbindt op onderliggende belangen en weet de waarde van verschillen in opvattingen te benutten.

Maar dit lukt je helaas niet altijd. Er zijn momenten dat je getriggerd raakt. Die triggers kunnen bij jezelf liggen:

  • je voelt bijvoorbeeld tijdsdruk of
  • dat je te veel op je bordje hebt liggen,
  • dat je moe bent,
  • dat je niet lekker in je vel zit,
  • dat je baalt van de stroperigheid,
  • dat je onvrede hebt over de behaalde resultaten of
  • dat je spanning voelt omdat je in een andere hiërarchische positie zit dan de ander.

Triggers kunnen ook bij de ander liggen doordat hij het conflict en debat bewust lijkt op te zoeken en je het idee krijgt dat je je de kaas niet van de boterham moet laten eten.

Wat ook voor jou die triggers zijn, het effect is dat je de aansluiting met de ander verliest. Je gaat overtuigen en doorduwen. Je bent úit dialoog en ín debat.
Je positie: meestal bewust bekwaam; bij triggers onbekwaam
Je verlangen: in dialoog blijven; ook als je je getriggerd voelt
Je aanpak: probleemgericht leren via zelfinstructie en feedback

Onbewust bekwaam in dialoog

Je weet door een variëteit aan interventies in verschillende omstandigheden dialoog tot stand te brengen; ook wanneer anderen dat niet willen. Je benoemt wat er leeft en speelt bij de ander en bij jezelf. Je weet op tafel te krijgen waar het echt om gaat. Er zijn voor jou geen verstoringen. Weerstand is voor jou energie. Je voelt goed wat er in je lichaam speelt, bent je bewust van opkomende triggers en weet de waarde ervan in te zetten in het gesprek.

Je positie: bewust bekwaam groeiend naar onbewust bekwaam.
Je verlangen: anderen helpen om in dialoog te groeien, zodat het vanzelfsprekend wordt.
Je aanpak: bestendigen door anderen van je kennis en ervaring laten leren.

Je weet nu wat je te doen staat

De kracht van deze benadering is dat je op basis van je analyse weet, wat je moet doen. Als je tot de conclusie komt dat je bewust onbekwaam bent dan helpen enkelvoudige interventies via zelfinstructie en feedback. Je maakt dan stappen vooruit door te oefenen met eenvoudige opdrachten als:

  • Ga niet recht tegenover de ander zitten
  • Laat de ander uitspreken of
  • Vraag eerst door, voordat je je oordeel geeft

Bevind je je op een niveau hoger en ben je bewust bekwaam dan ga je aan de slag om

  • Te begrijpen welke situaties je uit balans brengen, wat je triggert
  • Te leren hoe je weerstand als energie kunt zien of
  • Te voelen wat er in je lichaam gebeurt als je je getriggerd weet en dat gevoel positief te gebruiken om deze trigger om te vormen
In welke van deze 4 niveaus van bekwaamheid ben je nu? Klik om te Tweeten

Vier niveaus van timemanagement

Ik geef nog een voorbeeld.

Dit zouden de typering kunnen zijn van de niveaus van timemanagement:

Onbewust onbekwaam in timemanagement

Je bent een chaoot zonder dat je dat zelf in de gaten hebt. Het komt allemaal door de wereld om je heen. Je kunt er niets aan veranderen.

Bewust onbekwaam in timemanagement

Je hebt allerlei potjes op het vuur, die allemaal aandacht van je vragen.

Je hebt het gevoel dat je zelf niet meer de regie hebt over je agenda. Je hebt steeds vaker het gevoel dat je wordt geleefd. Je hebt zóveel te doen, dat het te veel is.  Er komen zoveel mooie dingen op je pad, waar je je aandacht aan wilt geven. Tegelijkertijd zijn er zoveel dingen waar anderen je aandacht voor vragen. Je hebt allerlei potjes op het vuur, die allemaal aandacht van je vragen. Je loopt van hot naar her en doet voor je gevoel eigenlijk niets echt goed. Je bent eigenlijk continu aan het balanceren met je tijd. Je mist focus, heldere keuzes en rust.

Je positie: bewust onbekwaam
Je verlangen: zelf de regie van je leven in de hand krijgen
Je aanpak: enkelvoudige interventies leren via zelfinstructie en feedback

Bewust bekwaam in timemanagement

Je weet wat je wilt. Je hebt je missie bepaald. Dat helpt je enorm om te weten wat je wél en wat je niet doet. In plaats van te balanceren met je tijd, weet je onderwerpen te integreren en die te richten op wat je focus is. Het lukt je meestal om respectvol ‘nee’ te zeggen tegen verzoeken van anderen, die niet passen binnen je focus of je tijdpad. Je hebt momenten van rust en ontspanning, terwijl je tegelijkertijd de nodige vooruitgang in je werk weet te verzetten. Je geniet zowel van deze rust als van de energie die je krijgt van je inspanningen. Je hebt het gevoel dat je er zo toe doet.

Maar iedere keer weer blijkt naar verloop van tijd je agenda weer vol te lopen. Je wilt het niet, maar op de een of andere manier sluipt het er toch weer in. Voordat je het goed en wel in de gaten hebt, ben je weer aan het balanceren met je tijd, ontglipt je de focus en ben je aan het rennen. Tegen beter weten in. Als een kip zonder kop.  Dan grijp je zelf in. Je zet alles op een rijtje en maakt opnieuw keuzes, die weer focus en rust geven. Je vraagt je dan af, waarom je dat niet eerder gedaan hebt. Waarom je het iedere keer weer zover laat komen, dat je een herstelactie moet inzetten.

Je positie: meestal bewust bekwaam; bij triggers onbekwaam
Je verlangen: vroegtijdig bijstellen bij een dreigend gebrek aan focus en rust
Je aanpak: probleemgericht leren via zelfinstructie en feedback

Onbewust bekwaam in timemanagement

Je doet dit ontspannen. Je bent mild over jezelf en je begrijpt dat perfectie er niet zal zijn. Je weet dat dat ook niet nodig is.

Je vertrouwt op jezelf en op anderen. Je bent evenwichtig en in balans. Je geniet.
Je hebt je missie geconcretiseerd, zodat die voor je een inspirerend houvast is. Je hebt een continue loop van actie-monitoring-feedback-reflectie-actie. Die loop is als de loop van de natuur: na een periode van groei (actie) en bloei (monitoring) is het steeds ook weer tijd voor snoeien (feedback) en stilte (reflectie) als basis voor de volgende groei (actie). Je waardeert wat je gedaan hebt, leert ervan en zet weer nieuwe acties uit. Je doet dit ontspannen. Je bent mild over jezelf en je begrijpt dat perfectie er niet zal zijn. Je weet dat dat ook niet nodig is. Door die continue loop zorg je immers voor je persoonlijke groei.

Het is alsof je met die loops een spiraal maakt, waarbij je steeds op een hoger niveau van focus en rust terecht komt. Soms lijk je terug te vallen, maar je pakt het dan tijdig op.

Je positie: onbewust bekwaam.
Je verlangen: anderen helpen om in timemanagement te groeien, zodat het vanzelfsprekend wordt.
Je aanpak: bestendigen door anderen van je kennis en ervaring te laten leren.

Je weet nu wat je te doen staat

Net zoals bij de dialoog kun je nu bepalen wat je te doen staat. Als je tot de conclusie komt dat je bewust onbekwaam bent dan helpen enkelvoudige interventies via zelfinstructie en feedback. Je maakt dan stappen vooruit door te oefenen met eenvoudige opdrachten als:

  • Slechts een keer per dag je e-mail verwerken.
  • Elke avond bepalen welke drie acties je de volgende dag in ieder geval doet en je daaraan houden.
  • Zodra er een nieuwe actie bijkomt, aangeven welke actie je niet meer doet.

Bevind je je op een niveau hoger en ben je bewust bekwaam dan ga je aan de slag om

  • In een dagboek ’s morgens en/of ’s avonds je gedachten te beschrijven
  • Dagelijkse te mediteren
  • Momenten in je agenda in te bouwen om wekelijks, maandelijkse en drie maandelijks niveau je tijdsinzet te monitoren, erop te reflecteren en weer bij te stellen.

Zelf aan de slag

Je kunt nu als volgt zelf aan de slag:

  1. Kies de competentie die je wilt toetsen
  2. Omschrijf de vier niveaus (of gebruik bovenstaande voorbeelden)
  3. Bepaal in welk niveau je zit
  4. Stel dan vast, welke actie bij jou nodig is.

Quickscan downloaden

In de quickscan ‘Af- en aanleren van vaardigheden’ heb ik uitgewerkt hoe je met succes je eigen gedrag verbetert. Het is een 8-stappenplan, waarmee je met simpele acties echt verschil maakt. Je kunt je onderstaand aanmelden om deze quickscan te downloaden.

Promo quickscan vaardigheden af - en aanleren

Download hier de quickscan

Wat je verder kunt doen

  • Ken je collega’s voor wie dit artikel heel bruikbaar zou kunnen zijn? Stuur hen dan de link van dit artikel door.
  • Heb je feedback of suggesties voor mij of voor medelezers, gebruik dan het commentaarveld onder het artikel om je reactie te geven.

Samen maken we van verbindend leiden de hoofdstroom!

Meer lezen

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.