Leiderschapsstijlen: synergie versus managerial leiderschap

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen

Je hoeft maar te googelen en je krijgt een veelvoud aan leiderschapsstijlen. In dit artikel schets ik een eenvoudig houvast om focus te houden te midden van die diversiteit aan verschijningsvormen en benamingen. Tevens schets ik signalen, waaraan je leiderschap kunt herkennen.

Twee hoofdvormen van leiderschapsstijlen

Ik zie twee hoofdvormen van leiderschapsstijlen. De eerste is die waar je uitgaat van je eigen gelijk, je eigen waarheid, je eigen belang. Dit noem ik managerial leiderschap. De andere is die, waar je juist gericht bent op synergie, op het versterken van de kracht van elkaar. Dit noem ik op synergie gericht leiderschap.

Binnen elk van deze leiderschapsvormen onderscheid ik twee domeinen, afhankelijk van waar je vertrekpunt ligt. Vertrek je vanuit jezelf (dimensie ‘ik’) dan zie ik een onderscheid in het autoritaire – en presentiedomein. Ben je op de eerste plaats gericht op de ander (dimensie ‘ik-jij’) dan staan het strijdende en verbindende domein tot je beschikking.

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen, managerial, synergie

Je hebt dus vier domeinen van leiderschap ter beschikking. In elk domein kun je instappen en weer uitstappen. Een stap is echter niet vrijblijvend. Je oogst wat je zaait. In overeenstemming met de hoofdwet van verandering zullen de mensen in je organisatie je gedrag als leider gaan overnemen.

1. Managerial leiderschap

Bij managerial leiderschap ga je uit van je eigen waarheid. Die wil je realiseren. Je stuurt via planning en control wat mensen in de uitvoering moeten doen. Je leidt door top-downinterventies op hoofdlijnen en details. Je bent vrijwel voortdurend in een strijd verwikkeld om de eigen waarheid en eigen positie zo goed mogelijk tot uitdrukking te laten komen. Je perspectief is eigenlijk heel eenvoudig: wie een andere mening heeft, zit in de weerstand. En ook: mensen zijn instrumenten om je doelen te bereiken.

Dit is het leiderschap dat gebruikelijk is bij een Angelsaksische kijk op leiderschap. Deze drie C’s staan centraal: ‘Command’, ‘control’ en ‘communication’.

Binnen het managerial leiderschap kun je een onderscheid maken in het autoritaire (jij bent de alleenheerser en legt op) en het strijdende domein (je leidt en zet naar je hand).

Autoritaire domein

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen, managerial, autoritairJe bent onafhankelijk. In het dagelijks contact ben je directief en geef je opdrachten. Bij de doorontwikkeling van je organisatie gebruik je je macht en duw je door in de richting van je doel met nauwelijks participatie van medewerkers of stakeholders. In de richting van de buitenwereld werk je aan je imago en bevorder je, dat je geprezen wordt. Daarmee versterk je ook intern je positie. Als je de kans krijgt dan bereid je je imperium uit.

Het autoritaire domein is vooral van grote toegevoegde waarde in acute crisissituaties, waar tijd en ruimte ontbreekt voor overleg. Bijvoorbeeld in situaties wanneer de brandweer uitrukt.

Strijdende domein

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen, managerial, strijdendJe bent gericht op de inhoud. De inhoud, zoals jij die ziet. In het dagelijks contact zet je de zaak naar je hand door te regelen, overtuigen en te onderhandelen. Bij de doorontwikkeling van je organisatie doe je voorstellen, die passen binnen wat jij voor ogen hebt. Via inspraak betrek je mensen erbij en zorg je voor draagvlak. In de richting van de buitenwereld zorg je voor een goede pr van je organisatie. Je deelt wat dienstig is en houd je concurrenten in de gaten. Zodra je kansen ziet probeer je het marktaandeel van je organisatie te vergroten.

Het strijdende domein kent zijn waarde in een klimaat, waarin de wet van de jungle heerst (eten of gegeten worden). Het is echter van belang om in te zien, dat je door eraan mee te doen je deze wet bevestigt. Via verbindende acties kun je trachten dit te wijzigen om zo een op synergie gericht klimaat te realiseren dat voor alle betrokkenen tot meerwaarde kan leiden.

2. Op synergie gericht leiderschap

De kern van op synergie gericht leiderschap is dat je uitgaat van meerdere waarheden. Je realiseert je dat er veel kracht en energie zit bij anderen. Elkaar versterken is het uitgangspunt. Dan ga je uit van vertrouwen en zie je energie in plaats van weerstand. Je wilt niet je eigen waarheid doorduwen, maar de kracht van de mensen om je heen versterken door deze te delen, te verbinden en present te zijn. Je nodigt hen uit om hetzelfde te doen. Zo ontstaat een sneeuwbaleffect, waar mensen elkaar stimuleren en feedback geven om hun werk steeds beter te doen. Het perspectief is dat iedereen anders is, ertoe doet en van daaruit een bijdrage kan leveren. En ook: we werken allen aan doelen die we samen bepalen. Dit is het leiderschap dat gebruikelijk is bij een Rijnlandse kijk op leiderschap. Deze drie V’s staan centraal: Verbinding, Vertrouwen en Vakmanschap.

Binnen het op synergie gericht leiderschap zijn het verbindende en presentiedomein te onderscheiden. In het verbindende domein is de ratio dominant, terwijl in het presentiedomein gevoelens en onderstromen alle aandacht krijgen.

Verbindende domein

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen, synergie, verbindendJe bent vol begrip voor de ander. In het dagelijks contact verken je, luister je met empathie, deel je je mening, vraag je om mee te denken, reflecteer je en verbind je. Bij de doorontwikkeling van je organisatie benoem je problemen, die je via een stapsgewijze aanpak verkent en in acties omzet. Participatie en betrokkenheid van medewerkers leidt tot een hogere opbrengst dan je op voorhand zelf had kunnen bedenken. In de richting van de buitenwereld ben je coöperatief en collegiaal. Je deelt wat er binnen je organisatie speelt. Je ziet je concurrenten vooral ook als collega’s. Zodra je kansen, ziet ga je samenwerkingsrelaties aan.

Het verbindende domein helpt om krachten van verschillende betrokkenen te versterken en om daarmee te komen tot uitkomsten die je op voorhand niet kent.

Presentiedomein

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen, synergie, presentieJe bent als persoon aanwezig in het hier en nu. In het dagelijks contact zorg je voor ontmoeting met de ander, je bent dienstbaar, je bent oprecht geïnteresseerd, je voelt aan wat er echt speelt, je benoemt openhartig wat je denkt en voelt als een uitnodiging aan de ander om hetzelfde te doen, je ziet de ander als een bron van inspiratie, je leert door reflectie en meditatie. Bij de doorontwikkeling van je organisatie kies je voor een interactieve aanpak. Je zet een veelheid aan interacties in, die een niet vooraf bepaalde ontdekkingstocht vormen. Door te bespreken wat mensen hier en nu bezighoudt laat je de toekomst als het ware ontstaan. Een toekomst, die je samen creëert. Medewerkers zijn als vanzelfsprekend eigenaar van de uitkomsten. In de richting van de buitenwereld geef je, zonder iets terug te verwachten. Je voegt waarde toe.

Het presentiedomein heeft eenzelfde betekenis als het verbindende domein: het leidt tot synergie. De speciale kracht van dit domein ligt in de aandacht die uitgaat naar onderstromen. Door die zichtbaar te krijgen wordt de beoogde synergie verder versterkt.

Signalen, waaraan je leiderschap kunt herkennen

Welke leiderschap is dominant in je eigen organisatie, in je team, bij jezelf? Je kunt dit gemakkelijk achterhalen aan de hand van een onderscheid in signalen die typisch horen bij managerial en op synergie gericht leiderschap. Hieronder staan ze in vier schema’s op een rij: signalen die je kunt herkennen op organisatieniveau, op het niveau van teams, in gesprekken en bij jezelf.

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen, signalen in organisaties

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen, signalen in teams

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen, signalen in gesprekken

Leiderschapsstijlen, leiderschapsdomeinen, signalen bij jezelf

In 80% van de organisaties in de wereld is het managerial leiderschap dominant. Tegelijkertijd is zo duidelijk dat juist op synergie gericht leiderschap ons veel verder kan brengen. Juist dan zien we elkaar als mens en zetten we ons in om elkaars kracht te versterken.

Stappen zetten van managerial naar op synergie gericht leiderschap gaat niet eenvoudig. Dat vraagt om

Mijn eigen (leer)ervaringen heb ik opgeschreven in het boek ‘Groeien in leiderschap. Begin bij jezelf en doe het samen.’ In het boek neem ik je mee in de weg die ik gegaan ben. Hoe ik in mijn leiderschap gegroeid ben van controle naar verbinding en presentie. Over mijn vallen en opstaan. Hoe ik ervan leer en geniet. Mijn ervaringen verbind ik met actuele theoretische inzichten. Met praktische handreikingen breng ik je op gedachten waarmee je direct zelf aan de slag kan om je eigen weg te gaan. Om (opnieuw) ambities te kiezen, te oefenen, te leren en te genieten

Wat je kunt doen:

Welke signalen zie om je heen, in je organisatie, je team(s), je gesprekken en bij jezelf? Hoe typeer je je eigen leiderschapsstijl? Wat zijn jouw ervaringen met het zetten van stappen naar meer op synergie gericht leiderschap? Zet het in de commentaar op dit blog of stuur een e-mail naar frans.wilms@leiderschapsdomeinen.nl. Ik hoor het graag! Door ervaringen te delen en te verbinden geven we de zo noodzakelijke beweging naar meer op synergie gericht leiderschap een boost.

Meer lezen

Download de vijf-stappen-quickscan 

In vijf stappen de focus van je organisatie analyseren doe je snel en doeltreffend met een pdf. Meld je hier aan om deze quickscan te downloaden. Doe je het nu dan kun jezelf bepalen, wanneer je de scan gaat doen. Zoals je zult zien, kun je nog andere quickscans downloaden. Pik er dié uit, die je nu van dienst zijn en doe er je voordeel mee!

 

Direct aan de slag met praktische QUICKSCANS
Werken aan je organisatie, je interactie en jezelf doe je met handige quickscans. Stap voor stap werk je zo zelf snel aan je eigen ambities.
Meld je aan en ontvang direct je eerste scans!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *